Polski English
wyprawy podróże

Podróż na Wyspy Kurylskie

Jacek Pałkiewicz na Kurylach

WYPRAWY, PODRÓŻE I EKSPEDYCJE JACKA PAŁKIEWICZA
Jacek Pałkiewicz • Oficjalna strona podróżnika

Wyspy Kurylskie

Podróż na Kuryle.

Rok wyprawy: 1990

Autor: Jacek Pałkiewicz
Strona
1/2

Wyspy Kurylskie, ostatni skrawek rosyjskiej dzierżawy odległy od Moskwy 12 tysięcy kilometrów, prawdopodobnie przyczynią się wkrótce do poprawy klimatu w stosunkach japońsko-rosyjskich.

Po 60 latach napięć mówi się o szansach na uregulowanie konfliktu terrytorialnego, a spór idzie o cztery wyspy z Południowych Kuryli: Kunaszyr, Etorofu, Szykotan i Habomai, zwane przez Japończyków Hopporyodo, czyli Terytoria Północne.

Perspektywa obustronnych korzyści na dłuższą metę wnosi dużo optymizmu do planu ostatecznego zamknięcie nierozwiązywalnego od lat problemu traktatu pokojowego kończącego formalnie stan wojny między obu państwami. Rosjanie niechętnie ustosunkowujący się do różnych inicjatyw rozwiązania konfliktu w tak emocjonalnej kwestii jak odstępowanie terytorium, rozważają dziś możliwość pójścia na kompromis ...

Decydującą rolę zagrała tu strategia "wielkie inwestycje za terytoria". Kraj Wschodzacego Słońca byłby gotowy kupować w Rosji 1 milion baryłek ropy dziennie, a przede wszystkim uczestniczyć we wspólnym kolosalnym projekcie wartości 5 miliardow dolarów: budowy rurociągu naftowego długości 3.800 km, z Angarska do Nachodki nad Pacyfikiem. Stamtąd można ją transportować do wielu krajów azjatyckich i na zachodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych.

"Propozycja Tokio jest zbyt intratna by ją zbagatelizowac", mówią w "Transneft", kompanii kontrolowanej przez państwo. Wszystko zależy od tego, na co liczy strona japońska. Wariantów mogłoby być kilka. Po oddaniu czterech wysp Rosjanie mogliby nimi zarządzać przez jakiś czas, tak jak to czynili Brytyjczycy do 1997 r. w Hongkongu. Może wchodziłaby w rachubę strefa gospodarcza zarządzana przez oba kraje? Te warianty mogą mieć pewne modyfikacje i jak powiedzial prezydent Putin, winny opierać się "na całym kompleksie uzgodnień dotychczas podjętych".

W czym tkwi problem długotrwałej zimnej wojny? Odwiedziłem Kuryle, tym bardziej, że od dawna nęciły one moją wyobraźnie, jako że niewielu obcokrajowców postawiło tu nogę.

Wylądowałem w Juzno Kurylsku na wyspie Kunaszir po godzinie lotu z Sachalina. Do osiedla prowadzi wyboista droga gruntowa, nie dająca szas na wygodny przejazd nawet terenowym łazikiem. Pogrążony w letargu trzytysięczny ośrodek administracyjny szokuje realiami rosyjskiej prowincji. Odnosi się wrażenie, że wszystko obraca się tu w jednym miejscu i tonie w bagnie stagnacji. Pokryte smołową papą drewniane chałupy i wielkie kałuże wody utrudniające dotarcie do nich. W pobliżu kombinatu rybno-konserwowego unosi się odurzający zapach ryb. Wokół króluje totalny bałagan: porzucone części maszyn, usypisko zardzewiałych puszek, walające się opony, rozbite szkła, bujne chwasty, stosy odpadów, szkielety rozpoczętych i niedokończonych zabudowań. Na plaży pokrytej czarnym piaskiem pochodzenia wulkanicznego widnieją ślady japońskiej cywilizacji: wyrzucone przez fale torebki plastykowe, skrzynki po piwie, butelki. A pośród nich kilka wraków ciśniętych na brzeg w 1994 r. przez tsunami, które dokonało olbrzymich zniszczeń w regionie. Żadnych inwestycji na szerszą skalę. Ma się wrażenie, że człowiek znalazł się na końcu świata.

W pokoju gościnnym dla przyjezdnych wisi wycięta z ilustrowanego tygodnika mapa Kuryli. Archipelag kilkudziesięciu wysp wulkanicznych ciągnie się od Kamczatki po Japonię łukiem długości 1200 km. Zajmuje on powierzchnię około 16 tys. km2, w tym jedna trzecia, czyli tyle co dwie szwedzkie wyspy Gotland, to sporne terytorium. Zamieszkuje je niespełna 50 tysięcy ludzi, z czego 40 procent stanowią wojskowi.

Penetrację archipelagu rozpoczęli w II poł. XVIII wieku zarówno Japończycy jak i Rosjanie. Z czasem sprawy kolonizacji skomplikowały się do tego stopnia, że dziś obie strony pretendują do Południowych Kuryli. W roku 1855 oba kraje zawarły w Szimoda "Układ o granicy" pozostawiając cztery wyspy po stranie Japonii. Natomiast porozumienie Wielkiej Trójki w Jalcie w lutym 1945 r. przyznało je ZSRR. Na dzień przed końcem drugiej wojny światowej armia radziecka zajęła te wyspy, czego do dziś Tokio nie może darować argumentując, że wyspy Szikotan i Habomai wcale nie należą do łancucha kurylskiego, lecz są przedłużeniem wyspy Hokaido, natomiast Kunaszyr i Etorofu zawsze wchodziły w skład imperium japońskiego.

Jakby na potwierdzenie przysłowiowej gościnności rosyjskiej przychodzący w odwiedziny urzędnik gminy Borys Umnow przynosi ze sobą 2 kilogramy pysznego czerwonego kawioru własnej roboty, bochenek razowca, słoik ostro pachnącej jodem kapusty morskiej i nieodłączną na takie okazje flaszkę wódki. "Powiedz w Europie - radzi gość o szczerym spojrzeniu, który wzbudza sympatię - , że ta ziemia jest nasza. Pracowaliśmy tu całe życie i tu urodziły się nasze dzieci, nie zamierzamy jej oddać". "Nie chcemy powtórki casusu Alaska, którą Amerykanie, wykorzystując klęskę Rosji w wojnie krymskiej, kupili w 1867 r. od cara Aleksandra II za symboliczną sumę 7,2 miliona dolarów", powie później jeden z mieszkanców miasteczka.

Jednak połowa ludności opowiada się za oddaniem wysp. Brytyjski tygodnik "Economist" uważa, że takie rozwiązanie popiera dziś 60 procent mieszkańców Kuryli. Przyjechali tu zachęceni perspektywą kariery tego regionu, a zatem licznych przywilejów i lepszych zarobków. Po 1990 r. Kuryle utknęły w bagnie stagnacji. Zdemoralizowani ludzie poczuli się opuszczeni przez Moskwę. Zmuszeni drogo płacić za dotychczasowe złudzenia, żyją w stanie apatii, na grani ubostwa. Chętnie przyjeliby zapomogę finansową Japończykow, która pozwoliłaby urządzić się na kontynencie. "Nie rozumiem pozycji Moskwy - zauważa nauczycielka języka angielskiego w miejscowej szkole - . Przecież w 1997 r. pozbyliśmy się na rzecz Ukrainy dużo ważniejszego Półwyspu Krymskiego".

1 2

Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 1 Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 2 Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 3

ZDJĘCIA Z WYSP KURYLSKICH

Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 4
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 7
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 10
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 13
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 16
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 19
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 5
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 8
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 11
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 14
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 17
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 20
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 6
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 9
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 12
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 15
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 18
Jacek Pałkiewicz i podróż na Wyspy Kurylskie 21

INNE WYPRAWY I PODRÓŻE

Jacek Pałkiewicz w Camel Trophy 84

Camel Trophy 84 (1984)

Więcej o wyprawie

Jacek Pałkiewicz i wyprawa na Biegun Zimna

Wyprawa na Biegun Zimna (1989)

Więcej o wyprawie

Jacek Pałkiewicz i wyprawa szlakiem polskich badaczy Syberii

Szlakiem polskich badaczy Syberii (2013)

Więcej o wyprawie